Activiteiten

Om onze doelstellingen te bereiken doen wij onderzoek. De resultaten van dit onderzoek leveren een feitelijke basis voor gesprekken met overheden, politici en landbouworganisaties. Ze vormen ook de onderbouwing voor handhavingsverzoeken en rechtszaken.

Onze expertise en bevindingen delen we graag met iedereen die daar belangstelling voor heeft: andere burgerinitiatieven, studenten, wetenschappers, telers, industrie, politici, overheden en semi-overheden.

We geven gevraagd en ongevraagd advies, schrijven kennisnotities, opiniestukken en brieven, organiseren informatieve bijeenkomsten, doen mee aan ronde tafelgesprekken en proberen pesticiden overal op de agenda te krijgen. Om deze taken goed te kunnen uitvoeren hebben we onze werkzaamheden opgesplitst in verschillende pijlers:

Meten

Monsteren in tuin naast lelieveld

Met ons onderzoek willen we onze kennis over pesticiden vergroten. Welke stoffen treffen we aan en waar? Hoe snel worden ze afgebroken, hoe ver gaat de verspreiding en wat zijn de effecten voor onze gezondheid, de natuur en het milieu? De ecologen van Meten=Weten nemen monsters van bodem, gewas, mest en lucht op plekken waar deze middelen niet behoren te zijn, zoals bijvoorbeeld in  biologische (moes)tuinen en natuurgebieden. Deze monsters worden geanalyseerd in geaccrediteerde laboratoria.
De belangrijkste bevindingen zijn:

  • Er ligt écht een deken van pesticiden over Nederland; in alle monsters zijn bestrijdingsmiddelen aangetroffen.

  • Pesticiden verspreiden zich (veel) verder dan de akker waarop gespoten is.

Lees hier onze rapporten

De Nederlandse overheid laat nauwelijks onderzoek doen naar de effecten van het gebruik van pesticiden. En dat terwijl er jaarlijks miljoenen kilo’s in het milieu terecht komen. Het RIVM adviseerde naar aanleiding van onderzoek van Meten=Weten in natuurgebieden om “de aanwezigheid van door de mens gemaakte chemische stoffen in Nederlandse bodems breed in kaart te brengen en meer zicht te krijgen op de risico’s van de stoffen voor bijvoorbeeld planten, bodemdieren en insecten” . Dit advies heeft de minister naast zich neer gelegd. 

Registers gebruikte gewasbescherming
Soms is het nodig om via het ministerie van LVVN de registers van gebruikte gewasbeschermingsmiddelen van telers op te vragen. Deze informatie gebruiken we om te vergelijken met de stoffen die we aantreffen in onze monsters. Tot dusver is het niet gelukt om de volledige informatie te verkrijgen. 

Project Schone Sier

In onze onderzoeken deden we opzienbarende ontdekkingen. Bijvoorbeeld dat pesticiden zich veel verder verspreiden dan gedacht. Dat is nieuw en vereist nader onderzoek. Reden voor Meten=Weten om een ambitieus groot onderzoek te starten: Schone Sier. Zie RTV Drenthe. 

Met Schone Sier heeft Meten=Weten onweerlegbaar kunnen vaststellen dat overal pesticiden zijn, niet alleen in het spuitseizoen maar het hele jaar rond. De kosten voor dit project heeft Meten=Weten bijeengebracht via crowdfunding en donaties van grote fondsen – waaronder de Fred Foundation en Adessium.
Uit het onderzoek ‘Schone Sier’ blijkt dat er een nevel van bestrijdingsmiddelen boven Nederland hangt. Lees hier de rapportage.  

Kennis en wetenschap

Naast ons eigen onderzoek, bestuderen en archiveren we nationaal en internationaal wetenschappelijke onderzoek. Dit doen we in de werkgroep Kennis en Wetenschap.

Concreet schrijven we schrijven kennisnotities, organiseren we kenniscafés en informeren we onze leden over belangrijke ontwikkelingen via de nieuwsbrief. 

Kennisnotities

Eind 2025 zijn we begonnen met het schrijven en publiceren van kennisnotities. Het doel is om de stand van zaken op bepaalde onderwerpen op een heldere manier samen te vatten en toegankelijk te maken. Vaak voegen we daar ook ons standpunt aan toe. Voor nu kunt u de beschikbare kennisnotities vinden via deze link. Achter de schermen werken we aan een herstructurering van onze website waar de kennisnotities een definitieve plek krijgen.

Kenniscafés

In 2026 zijn we van start gegaan met het concept kenniscafé. De eerste kennisavond ging over over het Europese project SPRINT en de effecten van pesticiden op mens, dier en milieu. In juni hadden we journalist Dirk de Bekker te gast tijdens een kenniscafé in Westerbork. Volgende kenniscafés worden aangekondigd via de nieuwsbrief. 

Samenwerking met wetenschappers
Als burgerwetenschapsgroep worden we serieus genomen. Door de jaren heen zijn we dan ook gevraagd om samen te werken met diverse universiteiten: 

  1. Het UMC Amsterdam. We participeren in het onderzoek Circular van professor Bianca Brundel naar een verband tussen pesticiden en hartritmestoornissen. Lees op de website van Afip hierover. Bekijk hier een reportage van RTV Drenthe.
  1. VU Amsterdam samen met RUG Groningen en WUR in Wageningen. Als citizen science groep doen we mee met het onderzoek Safe Food for Future Generations (saf3Rfoods) o.l.v. Dr. Samantha Hughes waar gezondheid van omwonenden in relatie tot pesticiden wordt gevolgd.
  1. De Open Universiteit.  Drie studenten doen voor Meten=Weten literatuuronderzoek naar de invloed van een vijftal  pesticiden op het natuurlijk milieu o.l.v. universitair hoofddocent Raoul Beunen.

Daarnaast zitten we in de klankbordgroep van het OBO-2 onderzoek van het RIVM. 

Juridische zaken

Het onderzoek van Meten=Weten toont aan dat er (letterlijk) een wolk van pesticiden boven Nederland hangt. Desondanks doet de overheid onvoldoende om mens en natuur te beschermen. Economische belangen prevaleren telkens boven natuur en volksgezondheid..

Dat vinden wij onacceptabel en daarom dienen onze juristen regelmatig handhavingsverzoeken in bij overheden. Daarnaast stellen we het toelatingsbeleid van het Ctgb aan de kaak.

Werkgebieden

Meten=Weten richt zich primair op de overheid en niet op individuele telers. Daarbij baseren we ons op de volgende wetgeving: 

  • Habitatrichtlijn. De juridische activiteiten zijn begonnen met de bescherming van de Natura-2000 gebieden. De Habitatrichtlijn die aan deze bescherming ten grondslag ligt, stelt dat zekerheid moet zijn verkregen over dat een project/activiteit nabij een natuurgebied geen schade kan aanrichten. Door de metingen van Meten=Weten is aangetoond dat bestrijdingsmiddelen zich tot ver in Natura 2000-gebieden verspreiden. In april 2025 heeft de Raad van State uitgesproken dat bestrijdingsmiddelen daarom vergunningsplichtig zijn. We zien in de praktijk dat provincies deze vergunningsplicht niet uitvoeren en continueren daarom ons werk op dit gebied.
  • Omgevingswet. In de Omgevingswet is de bescherming van burgers en kwetsbare groepen geregeld – de zorgplicht. Wij vinden dat het onbeperkt gebruik van bestrijdingsmiddelen een risico vormt voor deze groepen en dat gemeenten daarom maatregelen moeten nemen. Dat een bestrijdingsmiddel is toegelaten betekent nog niet alle risico’s zijn uitgesloten of dat het overal mag worden gebruikt. In 2025 dienden we daarom een handhavingsverzoek in bij de gemeente Westerveld. De rechter bepaalde daar uiteindelijk dat de gemeente in ieder geval onderzoek moet doen naar de vraag of pesticiden (vaak meerdere middelen op meerdere percelen) schadelijk zijn voor de gezondheid. In 2026 hielpen we bewonersgroepen in andere Drentse gemeenten om soortgelijke handhavingsverzoeken te doen.
  • KRW. De Kaderrichtlijn Water (KRW) eist dat in december 2027 het water schoon moet zijn, maar dwingt nu al dat de waterkwaliteit niet mag verslechteren. We verkennen we de mogelijkheden die Nederlandse overheden tot het nemen van maatregelen te dwingen. 
Het toelatingsbeleid

De pesticideproblematiek komt uiteindelijk allemaal voort uit een gemankeerd toelatingsbeleid: de wet- en regelgeving rond bestrijdingsmiddelen is ontoereikend en aan herziening toe. Een paar voorbeelden: 

  • Elke stof wordt separaat beoordeeld. Dit terwijl een omgeving aan meerdere stoffen tegelijk wordt blootgesteld. Een cocktail van giftige stoffen zou wel eens veel gevaarlijker kunnen zijn dan elke stof afzonderlijk, net zoals bij medicijnen.
  • De testprotocollen gaan niet uit van de laatste stand van wetenschap.
  • Kwetsbare groepen als zeer jonge kinderen en ouderen worden niet in het onderzoek meegenomen.
  • Effecten op dieren zijn gebaseerd op acute effecten bij laboratoriumdieren en niet op chronische effecten bij natuurlijke populaties.
  • De producent doet zelf het onderzoek. Het beoordelingsproces vindt zo voor een groot deel plaats achter gesloten deuren, zonder dat het publiek of onafhankelijke wetenschappers kunnen meekijken en zonder dat adequate inspraak wordt geboden. Dit is volgens ons in strijd met artikel 8 van het EVRM.
  • Door de EFSA en het Ctgb wordt niet zelfstandig beoordeeld of en in hoeverre stoffen zich na toepassing verder in het milieu verspreiden (verdamping, verwaaiing, uit- en afspoeling). Er wordt niet of nauwelijks gemonitord op stoffen in het milieu.
  • Er worden niet of nauwelijks eisen gesteld aan afbraakproducten. Monitoring van afbraakproducten in het milieu ontbreekt, behalve voor enkele PFAS-verbindingen zoals TFA.

Een uitgebreide toelichting op het falen van het toelatingsbeleid is te vinden in deze brief (sept 2026). Ook andere non-profits zoals PAN en Foodwatch hebben kritiek, net als onafhankelijke wetenschappers en milieujuristen.

Meten=Weten wil dat het toelatingsbeleid van bestrijdingsmiddelen op de schop gaat. Dat doen we door bovenstaande omissies aan de kaak te stellen bij de politiek en in rechtszaken. We onderzoeken welke mogelijkheden Europese wetgeving biedt om omwonenden beter te beschermen. Met name het Europees verdrag voor de Rechten van de mens biedt kansen. 

Lopende zaken

Een greep uit een aantal lopende juridische procedures. 

🔵 Handhavingsverzoeken bij drie provincies. De uitspraak van de Raad van State in april 2025 leidde tot politieke discussies in een aantal provincies. Meten=Weten dient honderden handhavingsverzoeken bij drie provincies. De eerdere uitspraak van 18 juni 2021 maakte voor Meten=Weten de weg vrij om bij drie provincies (Friesland, Drenthe en Overijssel) handhavingsverzoeken in te dienen om ze te dwingen zich te houden aan de wet. Daarvoor kozen we drie willekeurige percelen met lelieteelt in de directe nabijheid van een N2000-gebied zonder vergunning Wnb. Zoals eigenlijk al verwacht zijn de handhavingsverzoeken door de provincies afgewezen en leidden tot vervolgprocedures bij de rechter.

🔵 Verbod gebruik vluchtige stoffen. Uit het onderzoek van Meten=Weten blijkt dat er zeer vluchtige stoffen zijn die tot diep in de natuur terecht komen. Aangemoedigd door de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland stuurden wij handhavingsverzoeken naar alle provincies om het gebruik van 14 vluchtige stoffen niet meer toe te staan. Het bevoegd gezag is immers verplicht om passende maatregelen te nemen om verslechteringen in Natura 2000-gebied te voorkomen. Ook dit loopt nog.

🔵 Handhaving omgevingsplan. Na verschillende rechtszaken is in juli 2025 door de voorzieningenrechter van rechtbank Noord-Nederland bepaald dat een lelieteler zijn teelt niet mag afmaken in de gemeente Opsterland (Friesland). Sierteelt is expliciet verboden in het omgevingsplan van de gemeente Opsterland.

🔵 Kwetsbare groepen. We hebben twee handhavingsverzoeken ingediend  om de teelt van siergewassen te verbieden op percelen aangrenzend aan een basisschool en peuterspeelzaal in Diever en een kinderbuiten centrum in Wilhelminaoord. Onze overwegingen zijn dat het de taak is van de overheid om de gezondheid van de bevolking en die van kinderen in het bijzonder te beschermen. We verwijzen naar wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat pesticiden gezondheidsschade bij kinderen kan veroorzaken, dat pesticiden zich veel verder verspreiden dan het bespoten perceel. Meten=Weten is van mening dat het gebruik van pesticiden in de nabijheid van kindplaatsen een overtreding is van artikel 12 van de Richtlijn 2008/129/EG en in strijd is met artikel 8 van het Europees verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

🔵 Glyfosaat. Samen met andere organisaties heeft Meten=Weten bij het Ctgb bezwaar aangetekend tegen de verlenging van tien glyfosaathoudende middelen.

Politiek

Met inspraak, brieven en lobby komen we op voor een schone leefomgeving zonder pesticiden in het politieke domein. 

Om dit goed te kunnen doen, volgen we de politiek in de verschillende bestuurslagen, van gemeente tot Rijk. 

Dat doen we door:

  • het volgen van de vergaderagenda’s, relevante debatten, technische briefings en ronde tafelgesprekken; 
  • kennis te nemen van nota’s en rapporten; 
  • politici en ambtenaren te voorzien van goede inhoudelijke informatie; 
  • het benutten van inspraakmomenten, zowel schriftelijk als mondeling; 
  • werkbezoeken te organiseren. 
Landelijk

🔴 Meten=Weten volgt de commissiedebatten gewasbeschermingsmiddelen op de voet, dragen agendapunten aan bij politici en deelt onze expertise met hen.
🔴 Meten=Weten was in 2024 uitgenodigd bij aan een rondetafelgesprek bij de commissie van LNV over bestrijdingsmiddelen.
🔴 Meten=Weten was in 2022 uitgenodigd om deel te nemen aan een rondetafelgesprek met de commissieleden van LNV over het thema ‘Gezonde gewassen en gezonde bodem’.

Provincie Drenthe

🟢 Meten=Weten sprak in 2025 in bij het Drents parlement over de nieuwe beleidsregels handhaving bestrijdingsmiddelen.
🟢 Meten=Weten neemt afstand van het Programma Duurzame Bollenteelt en reageert op de resultaten.
🟢 Meten=Weten sprak diverse malen in bij vergaderingen van Provinciale Staten en neemt deel aan gesprekstafels.

Gemeente Westerveld 

🔵 Meten=Weten nam deel aan de dialoog sierteelt 2025. Het resulteerde in het besluit om te onderzoeken wat de juridische mogelijkheden zijn om de impact van sierteelt beperken.
🔵 Meten=Weten protesteerde in 2019 tegen het Convenant Gewasbeschermingsmiddelen.
🔵 Meten=Weten heeft samen met Milieudefensie en Bollenboos beroep aangetekend op het Bestemmingsplan Buitengebied Westerveld 2018. Op 21 juli 2021 werd dit Bestemmingsplan door de Raad van State vernietigd.
🔵 Meten=Weten stuurde handhavingsverzoeken voor een verbod op pesticiden in de nabijheid van twee scholen.

Europa

🟤 Meten=Weten maakte bezwaar tegen subsidieaanvragen van de bollensector. 
🟤 reageerde op de lobby van sommige landbouworganisaties om de oorlog in Oekraïne te gebruiken om de invoering van de verduurzaming ( Boer tot Bordstrategie) te vertragen.
🟤 doet mee met Raadplegingen.

Woo-verzoeken

Indien nodig vragen we via Woo-verzoeken meer informatie. Bijvoorbeeld bij de gemeente Westerveld (totstandkoming van convenant met bollentelers), de provincie Drenthe (Project Duurzame Bollenteelt) en het Ctgb (besluitvorming rond Aspergillus).

PR en communicatie

Meten=Weten wil natuurlijk dat zo veel mogelijk mensen van ons werk horen.

De werkgroep PR spant zich hier voor in: zij stuurt persberichten en nieuwsbrieven, houdt de website bij en onderhoudt contact met gelijkgestemde organisaties. Ook helpt zij met het organiseren van evenementen. 

Een paar mijlpalen
Video's

De Duurzame Troonrede 2026:

In 2021 schreven we een eigen protestlied dat werd verspreid  via sociale media:

Cartoons

Hieronder een aantal cartoons uit onze nieuwsbrieven: 

Arjen Lubach wil geen bloemen

Het kost heel veel energie en pesticiden om al die bloemen te kweken en wat heb je er aan?