NVWA houdt zich niet aan de wet
Meten=Weten heeft kritiek op de wijze waarop de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) inspecties van percelen in of nabij kwetsbare gebieden op het gebruik van bestrijdingsmiddelen heeft uitgevoerd. De NVWA heeft zich bij de inspecties niet gehouden aan de wet en ondermijnt hiermee de nuttige werking van Europese wetgeving.
Op maandag 29 juni maakte de NVWA de resultaten openbaar van inspecties direct grenzend aan schoolterreinen en in of langs Natura 2000-gebieden. De NVWA beweert daarbij: “Het gebruik van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen op deze locaties is volgens de huidige wet- en regelgeving toegestaan.”
Deze bewering is onjuist. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen, door de NVWA eufemistisch aangeduid als gewasbeschermingsmiddelen, is aan Europese regels gebonden. Een toelating alléén is geen vrijbrief om ze overal te mogen gebruiken.
We constateren dat de NVWA op twee vlakken verzaakt.
- In de Pesticidenrichtlijn (2009/128/EG) richt artikel 12 zich specifiek op kwetsbare gebieden. Dit artikel bepaalt dat het gebruik van pesticiden in kwetsbare gebieden wordt geminimaliseerd of verboden en passende risicobeheersmaatregelen worden genomen. Doordat dit artikel niet of onvoldoende in nationale wetgeving is geïmplementeerd, geldt rechtstreekse werking. De NVWA heeft deze aspecten niet meegenomen in hun inspecties die juist waren gericht op deze gebieden.
- Voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen is een natuurvergunning noodzakelijk. Dit is reeds in 2021 bepaald door de rechtbank en in 2025 bevestigd door de Raad van State. Bij de controles die in 2025 door de NVWA zijn uitgevoerd heeft deze dienst niet gecontroleerd op de aanwezigheid van een dergelijke vergunning. Mondeling geeft de NVWA aan dat dit niet hun taak is, maar een taak voor de provincies. Deze stellingname is onjuist. Provincies zijn (in hoofdzaak) verantwoordelijk voor het uitgeven van de vergunningen. Maar alle overheidsinstanties en zeker een toezichthouder die moet waken over de gezondheid van mens, dier en milieu, is verantwoordelijk.
Handhaving
Regels en handhaven zijn twee onlosmakelijke eenheden. Zonder handhaving is er geen recht. De NVWA controleert niet volledig op de vigerende wetgeving en vertoont fouten en/of hiaten. De NVWA voert onvolledige controles uit en voldoet daardoor niet aan haar verbaliseringsplicht.
Meten=Weten signaleert dat de houding van de NVWA op het gebied van handhaving van wetgeving inzake bestrijdingsmiddelen een vorm van wetteloosheid in de hand werkt. Doordat de NVWA nalaat zowel Nederlandse als Europees recht te handhaven, ondermijnt ze de nuttige werking van dit recht.
