Kansen om beleid te beïnvloeden bij gemeenten
In de nieuwe Omgevingswet (2024) wordt afscheid genomen van de verschillende bestemmingsplannen in de gemeente. De bestemmingsplannen moeten ondergebracht worden in één omgevingsplan. Gemeenten hebben daarvoor tot eind 2031 de tijd. De aanloop naar het omgevingsplan biedt kansen om het beleid omtrent gezondheid en bestrijdingsmiddelen te beïnvloeden.
We zien dat een aantal gemeenten de regulering van bestrijdingsmiddelen aanpakt. Men doorloopt daarbij een paar stadia. We noemen ze kort, voorzien van een voorbeeld. Het tempo verschilt per gemeente. Als inwoner of als groep kun je in alle stadia je mening (inspreken of schriftelijk) kenbaar maken. Daarbij heb je wel de gemeenteraad nodig om zaken voor elkaar te krijgen.
Van omgevingsvisie naar omgevingsplan
- Omgevingsvisie
Daarbij gaat het om een lange-termijnvisie (10-30 jaar) op de fysieke leefomgeving. De termen die hier bij horen zijn bijvoorbeeld ‘doelen’ of ‘ambities’. De visie is een richtinggevend document. De gemeenteraad stelt het document vast na een uitgebreid participatietraject. Als jouw gemeente nog midden in het proces van de omgevingsvisie zit, is dit dus de eerste gelegenheid om van je te laten horen. De gemeente Maastricht bijvoorbeeld is hier nog volop mee bezig. De lokale groep “gezond wonen in Maastricht” is actief betrokken bij de inspraak en beïnvloeding. - Programma’s
In programma’s worden de ambities en doelen uit de visie vertaalt naar concrete maatregelen en projecten. Een voorbeeld van zo’n project is het voedselprogramma Eten van hier van de gemeente Midden-Drenthe. - Beleidsvoornemen tot wijzigen of opstellen omgevingsplan
Ter voorbereiding op het omgevingsplan worden de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie vertaald naar juridische bindende regels. Gemeenteraad of het College van B&W kunnen komen met beleidsvoornemens. Een College kan een Nota of Notitie aan de Raad voorleggen waarin ze aankondigen dat ze beleid gaan ontwikkelen. Gemeenteraden kunnen in een Motie vragen om beleid. In de gemeente Westerveld was de initiatiefnota van de fracties Progressief Westerveld / PvdA aanleiding tot een unaniem aangenomen motie waarbij de gemeenteraad het College opdroeg om een aantal zaken te onderzoeken. - Het voorbereidingsbesluit als tussenstap
Het voorbereidingsbesluit is een belangrijke tussenstap die een gemeente kan zetten, voordat het omgevingsplan definitief wordt vastgesteld. Het is een tijdelijk juridisch instrument, waarmee een gemeente kan voorkomen dat ongewenste ontwikkelingen al plaatsvinden terwijl het omgevingsplan wordt aangepast. Het voorbereidingsbesluit heeft een tijdelijke werking, 1 tot 2 jaar, en heeft directe rechtsgevolgen.
We zien dat steeds meer gemeenten kiezen voor deze tussenstap, om zich de tijd te geven om nader onderzoek te doen naar de juridische mogelijkheden om sierteelt of het gebruik van bestrijdingsmiddelen te beteugelen. In de Friese gemeente Fryske Marren is een voorbereidingsbesluit aangenomen om nieuwe sierteelt en uitbreiding van sierteelt per direct te verbieden. Dit besluit is 1,5 jaar geldig. In die tijd zal het verbod in het omgevingsplan worden uitgewerkt. Tegelijk wordt dan ook een spuitvrije zone van 50 meter bij bestaande situaties ingesteld. In deze link staan alle stukken, bij agendapunt 5D, punt 4 staat het besluit. - Omgevingsplan
In dit plan worden alle gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving vastgelegd. Dit wordt een juridisch bindend document voor burgers en bedrijven en vervangt het oude bestemmingsplan. Het gaat om regels over bouwen, grondgebruik, milieu, erfgoed, water en groen. Er zijn op dit moment met betrekking tot regulering bestrijdingsmiddelen nog geen gemeentelijke voorbeelden van vastgesteld beleid bekend.
Onze vrijwilliger politiek houdt zo goed mogelijk de ontwikkelingen in de verschillende gemeenten bij. De voorbeelden zijn leerzaam en inspirerend, soms -eerlijk is eerlijk- teleurstellend. Je kunt je aanmelden voor de updates via mail@metenweten.nl
Tot slot wijzen we je op een informatief document: Gemeentelijke handleiding regulering bestrijdingsmiddelen (Natuur&Milieu en Urgenda).
